Google arama motoruna ‘detoks’ diye girdiğinizde 8 milyondan fazla sonuç göreceksiniz. Peki bütün bu sonuçların kaç tanesi bir diyetisyen tarafından yazılmış? Ya da detoks programlarının kaç tanesi kazanç kaygısı duyulmadan yazılmış? Benim görüşüm detoks programlarının tamamı kazanç için oluşturulmuş ve çoğu sağlığa uygun olmayan listelerdir.
Detoks, toksinlerin (zararlı maddelerin) vücuttan uzaklaştırılması ve kilo verme amacıyla uygulanan kısa süreli programdır. Kısa süreli kilo kaybı sağlayan detoks uygulamaları genellikle 3-7 gün sürmektedir. Daha uzun süreli uygulanan detoks programlarının insan vücuduna zarar verme ihtimali artar. İnsanların detoksu tercih etmelerindeki temel sebepler detoksun psikolojik olarak iyi oluş sağlaması ve kilo vermek için alternatif bir yol olmasıdır.
Bu noktada söylemek istediğim şey siz ister detoks programı uygulayın ister uygulamayın vücudunuz var olduğundan beri hatta şuanda bile kendi kendine; deri, solunum sistemi, bağışıklık sistemi, bağırsaklar, karaciğer ve böbrekler yardımıyla detoks (detoksifikasyon) yapıyor. Herhangi bir hastalığınız yok/genel sağlık durumunuz iyi ise vücudunuzun kendi kendini temizleme (detoksifikasyon) sistemi sizi korumak için gerekeni zaten yapacaktır. Yapılan bir araştırmada vücudun kendi detoksifikasyon sürecini olumlu etkileyebilecek bir detoks programının olmadığını görülmüştür. Tabi ki her konuda olduğu gibi detoks konusunda da bunun aksini düşünen bilim insanları bulunmaktadır.
Detoks programları çoğunlukla sebze ve meyve sularından oluşur. Örneğin; ıspanak, yeşil elma, salatalık, armut ile hazırlanan bir detoks içeceği düşünün. Bu içeceğin vücudunuzda yaratabileceği mucizevi sonuç en fazla ne olabilir ki? Bunları karıştırıp içtiğinizde ne üç günde beş kilo verebileceksiniz ne de süper bir zindelik hissedeceksiniz. Üzgünüm ki, beklentiniz boşa çıkacaktır. Her zaman söylediğim ve savunduğum gibi yeterli ve dengeli beslenmenin yerini hiçbir şey tutmayacaktır. Yeterli ve dengeli beslenme ile hem psikolojik iyi oluşu, hem sağlıklı yaşamı, hem de uygun sürede uygun oranlarda kilo kaybını görmüş olacaksınız. Bu nedenle popüler kültürün size dayattığı bu mucizevi zannedilen fakat olmayan kısa süreli programlara ihtiyacınız yok.
Yapılan başka bir araştırmada detoks programlarını uygulayanların daha çok kadınlar olduğu, detoksun haftada 3-5 kg kilo kaybı sağladığı, detoks programı boyunca doygunluk hissedilmediği (aç kalındığı) ve verilen kiloların 2-3 kg olacak şekilde geri alındığı görülmüştür. Detoksların kısa vadede kilo vermeye etkisi olabilir. Ancak sadece sebze ve meyve içeren detokslar yetersiz kalori/enerji alımı ve yetersiz protein alımı nedeniyle kas kayıplarına neden olmaktadır. Bir haftada 5 kilo verdiren bir “detoks programı” sonucu verdiğiniz kilo su ve kastan kayıp olacaktır. Ayrıca detoks yaptığınızda kendinizi yorgun ve halsiz hissedebilir, konsantrasyon bozukluğu yaşayabilir ve bağırsak alışkanlıklarınızı olumsuz yönde etkileyebilirsiniz. Ek olarak düşük kalorili ve düşük proteinli tek tip detokslardan sonra vücudunuzun bazal metabolizma hızı düşer ve normal yeme alışkanlıklarınıza geri döndüğünüzde daha hızlı kilo almaya başlayabilirsiniz.
Yeterli ve dengeli beslenme ile yağdan verdiğiniz kilolar, korunan kas ve sıvı kütlesi, geri alınmayan kilolar… Sizce hangi yol daha güvenilir ve mantıklı? Bence cevabınız artık nettir sevgili okurlar. Güvenilir olmayan ve sizi aç bırakan detoks diyetlerini görmezden gelin.
Sonay KAYIKÇI
Diyetisyen
İnstagram: https://www.instagram.com/dyt.sonaykayikci/?hl=tr
